الشيخ الصدوق ( مترجم : مسترحمي )
15
علل الشرايع ( فارسي )
صرف و خرج و انفاق ننمايد و مستحق آتش جهنم شود ، لذا ( بسبب كثرت استعمال مخفف شد و آن را درهم گفتند . و جهت آنكه دينار را دينار ناميدند اين بود كه چون : دار نار ( يعنى خانه آتش ) است و هر كه آن را جمع كند و صرف در طاعت خدا ننمايد ( و حقوق واجبهء آن از قبيل خمس و سهم مبارك امام عليه السّلام و زكات ندهد ) در آتش جهنم خواهد رفت ( و لفظ دار نار مخفف گرديد در زبان مردم و دينار ناميده شد ) « 1 » . مرد يهودى عرضكرد راست گفتى يا امير المؤمنين ، آنچه را كه بيان نمودى همه را در تورات يافته بودم و اكنون مسلمان ميشوم ، و اسلام را اختيار كرد و در خدمت آن حضرت بود تا در جنگ صفين شهيد گرديد . باب دوم علت و چگونگى پيدايش آتشپرستى 1 - حديث كرد ما را پدرم از . . . از حضرت صادق عليه السّلام كه ميفرمود : چون قربانى هابيل قبول شد و قابيل مشاهده كرد كه ( شبه ) آتش قربانى برادرش هابيل را
--> « 1 » دينار بكسر دال مشتق از دنر ( بتشديد نون از باب تفعيل ) و در اصل دنار ( بتشديد نون ) بوده و نون اول را بدل كردند بياء تا اشتباه نشود بمصدرهائى كه بر وزن فعال بفتح فاء است مثل سلام و كلام ، و نيز گفته شده كه دينار معرب ( دين آرا ) است و كيف كان اسم است از براى سكه طلا و در اصطلاح شرع عبارتست از مضروبى كه وزن آن يكمثقال هيجده نخودى طلا باشد . و در مجمع البحرين گويد : درهم بكسر دال و سكون راء و فتح و يا كسر هاء فارسى معرب و از پيش آن را درهام ميگفتهاند و بوزنهاى مختلف ميساختند تا در اثر يك اختلاف همه را يك وزن ساختند و درهم اسلامى در زمان رسول خدا صلى اللَّه عليه و آله هر ده عدد هفت مثقال شرعى وزن داشته .